Je bent aanwezig. Je doet je werk, voert gesprekken, onderhoudt relaties. Maar ben je ook emotioneel bereikbaar?
Laten we Bart als voorbeeld nemen. Vorige week zei een naaste collega tegen hem: “Ik heb de laatste tijd het gevoel dat jij erg ver weg bent.” Bart begrijpt het niet goed en laat de opmerking aan zich voorbijgaan. Maar op weg naar huis realiseert hij zich dat zijn vrouw de laatste tijd ook dit soort dingen tegen hem zegt: “Je bent er wel maar je bént er niet!” Of “Ik dring niet tot je door Bart.”
Emotionele bereikbaarheid betekent dan niet: “Dat valt toch wel mee?” of “Ik ben gewoon druk.”
Maar hij zou bijvoorbeeld kunnen zeggen: “Dank je dat je dat tegen me zegt… wanneer merk je dat vooral?”
Dan blijft Bart aanwezig in het contact met zijn vrouw, ook als het spannend voelt of als het tussen hen schuurt. Hij ervaart wellicht ongemak, schuldgevoel of spanning in zijn lichaam, maar hij sluit zich niet af. Emotioneel bereikbaar zijn houdt in dat je bereid bent om echt te horen wat iets met een ander doet.
Bart zou bijvoorbeeld kunnen zeggen: “Ik wil begrijpen wat je mist.”
Dat is emotionele bereikbaarheid: open blijven staan, ook als het kwetsbaar wordt. Emotionele bereikbaarheid betekent dat je in contact bent met je eigen binnenwereld én dat je openstaat voor die van de ander. Dat je niet dicht slaat wanneer het lastig wordt, dat je niet wegloopt of je afsluit.
Je hechting als basis
Hoe je met verbindingen omgaat, is geworteld in je vroegste hechtingservaringen.
Was het vroeger veilig om emoties te tonen? Om afhankelijk te zijn?
Bij veilige hechting kan nabijheid bestaan zonder jezelf te verliezen.
Bij onveilige hechting ontstaan beschermingspatronen: terugtrekken, pleasen of een innerlijke strijd tussen verlangen naar nabijheid en angst ervoor.
Hechting is geen etiket, maar een dynamiek — vooral zichtbaar onder stress.
Wat gebeurt er onder druk?
Bij kritiek, conflict of afwijzing schiet je zenuwstelsel in bescherming:
- Vechten – controle of scherpte (Blijf je bij mij?)
- Vluchten – afstand of rationaliseren (Ik red het zelf wel)
- Bevriezen – stilvallen of leegte (Het is niet veilig)
Deze reacties zijn geen zwakte. Ze zijn bescherming. Maar ze maken je tijdelijk onbereikbaar.
Bereikbaarheid is een keuze
Emotioneel bereikbaar zijn betekent niet dat je altijd rustig bent.
Het betekent dat je je reflexen herkent en verantwoordelijkheid neemt voor wat er in jou gebeurt.
Bijvoorbeeld door te zeggen: “Wat je zegt raakt me.” Of: “Ik merk dat ik me terugtrek.”
Dat is niet soft, dat is emotioneel volwassen gedrag.
Leiderschap begint met zelfregulatie
Op de werkvloer wordt emotionele bereikbaarheid soms verward met ‘soft’ zijn. In werkelijkheid is het een vorm van volwassen leiderschap.
- Wie zijn vechtreflex niet herkent, creëert spanning.
- Wie vlucht, laat onuitgesproken dynamiek bestaan.
- Wie bevriest, verliest richting.
Maar wie kan zeggen: “Ik merk dat dit me raakt. Laten we even vertragen.” … brengt rust in het systeem.
Psychologische veiligheid ontstaat niet uit beleid. Ze ontstaat uit gereguleerde aanwezigheid.
Emotionele bereikbaarheid in leiderschap betekent dus niet dat je geen stress ervaart. Het betekent dat je je stress herkent — en kiest voor verbinding boven bescherming.
Wie zijn stress herkent en kiest voor verbinding boven bescherming, brengt rust in het systeem.
Een terugkerende keuze
Emotioneel bereikbaar zijn is geen constante staat, maar een terugkerende keuze.
Aanwezig zijn is eenvoudig.
Bereikbaar blijven vraagt moed.
En precies daar ontstaat echte verbinding.
Wil je hier dieper in duiken? Lees mijn boek ‘Jouw wil staat op de gang – een praktische handleiding voor betere relaties en meer levensgeluk’ of plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek voor een tweedaagse 1-op-1 sessie.
Ik begeleid je graag.
